بازتعریف الگوی حمایت از کسب‌وکارهای فناورانه آذربایجان شرقی؛ از توزیع منابع تا عدالت در فرصت‌های رشد
توضیحات
در نشست تخصصی بررسی زمینه‌های توسعه کسب‌وکارهای فناورانه در آذربایجان شرقی، با حضور دکتر آزیتا بلالی اسکویی، رئیس پارک علم و فناوری استان، مدیران پارک و آقای امیرحسین اسدی مشاور توسعه کسب وکار، راهکارهای نوین توسعه زیست‌بوم کارآفرینی، اصلاح الگوی حمایت از شرکت‌های فناور و تقویت پیوند صنعت و فناوری مورد بحث و بررسی قرار گرفت.
در این نشست، با تأکید بر ضرورت بازنگری در سیاست‌های حمایتی پارک‌های علم و فناوری، مطرح شد که توسعه پایدار کسب‌وکارهای فناورانه مستلزم عبور از رویکرد توزیع یکسان منابع و حرکت به سمت عدالت در تخصیص فرصت‌ها، منابع و حمایت‌های توسعه‌ای است.
در این چارچوب، تأکید شد که عدالت اجتماعی در زیست‌بوم کارآفرینی به معنای برخورد یکسان با همه کسب‌وکارها نیست؛ بلکه به معنای فراهم‌کردن فرصت‌های متناسب با ظرفیت، نیاز، عملکرد و چشم‌انداز رشد هر مجموعه است.
مهم‌ترین محورهای مطرح‌شده در این نشست
۱. تغییر پارادایم حمایت؛ از مساوات در تخصیص منابع به عدالت در فرصت‌های رشد
یکی از موضوعات محوری، ضرورت بازنگری در مدل حمایت از شرکت‌های فناور بود. بر این اساس، منابع حمایتی باید متناسب با ظرفیت رشد، میزان اثربخشی، توان رقابت‌پذیری و چشم‌انداز اقتصادی کسب‌وکارها تخصیص یابد.
در این رویکرد، حمایت هدفمند از شرکت‌های مستعد رشد و دارای عملکرد اثربخش، در کنار طراحی برنامه‌های اصلاحی و مسیرهای جایگزین برای کسب‌وکارهای کم‌رمق، می‌تواند اثربخشی منابع محدود حمایتی را افزایش دهد.
۲. تمرکز بر حمایت از کسب‌وکارهای برتر و طراحی مسیر خروج هوشمندانه
تأکید شد که پارک‌های علم و فناوری باید از نگاه صرفاً حمایتی و یکسان فاصله گرفته و به سمت مدیریت سبد کسب‌وکارها حرکت کنند.
در این مدل، شرکت‌های دارای ظرفیت رشد و مزیت رقابتی از حمایت‌های تخصصی و توسعه‌ای برخوردار می‌شوند و برای کسب‌وکارهایی که با مشکلات ساختاری یا ضعف پایدار در مدل اقتصادی مواجه‌اند، برنامه‌های بازسازی، تغییر مسیر کسب‌وکار، ادغام، واگذاری یا خروج مسئولانه (Exit Strategy) طراحی می‌شود.
هدف این رویکرد، افزایش نرخ موفقیت کسب‌وکارها و جلوگیری از اتلاف منابع و فرصت‌های توسعه است.
۳. سرمایه انسانی کارآفرین؛ محور اصلی توسعه زیست‌بوم فناوری
در ادامه، بر ضرورت تغییر نگاه از حمایت صرف از شرکت‌ها به سرمایه‌گذاری بر سرمایه انسانی کارآفرین تأکید شد.
کارآفرینان، بنیان‌گذاران و تیم‌های فناور، مهم‌ترین عوامل خلق ارزش و توسعه اقتصادی هستند. ازاین‌رو، شکل‌دهی به محیطی امن، اعتمادآفرین و یادگیرنده برای فعالیت کارآفرینان، کاهش موانع اداری، فراهم‌کردن امکان تجربه و یادگیری از شکست و تقویت شبکه‌های ارتباطی و حرفه‌ای، از الزامات رشد پایدار زیست‌بوم فناوری محسوب می‌شود.
۴. توسعه آموزش‌های تخصصی و مهارت‌محور
یکی دیگر از محورهای مورد تأکید، ضرورت بازطراحی دوره‌های آموزشی پارک با تمرکز بر نیازهای واقعی کسب‌وکارها بود.
آموزش‌هایی در حوزه توسعه بازار، مدیریت مالی، مدل کسب‌وکار، مذاکره تجاری، مدیریت منابع انسانی، صادرات، تجاری‌سازی فناوری و مدیریت رشد می‌توانند فاصله میان توانمندی فنی شرکت‌ها و الزامات واقعی بازار را کاهش دهند.
۵. پیوند مؤثر صنعت و فناوری؛ حرکت از ارتباطات تشریفاتی به همکاری اقتصادی
در این نشست، تقویت ارتباط ساختاریافته میان شرکت‌های فناور و صنایع بزرگ استان به‌عنوان یکی از الزامات توسعه بازار فناوری مورد توجه قرار گرفت.
تأکید شد که پارک علم و فناوری باید با شناسایی دقیق مسائل و نیازهای صنایع بزرگ، زمینه تعامل هدفمند میان صنعت و شرکت‌های دانش‌بنیان را فراهم کند؛ به‌گونه‌ای که شرکت‌های فناور به‌جای عرضه فناوری بدون شناخت بازار، در مسیر حل مسائل واقعی صنعت قرار گیرند.
شناسایی نیازهای فناورانه صنایع، تعریف پروژه‌های مشترک، توسعه قراردادهای صنعتی، حمایت از ساخت داخل و تسهیل اجرای پروژه‌های پایلوت می‌تواند به ایجاد بازار پایدار برای محصولات فناورانه منجر شود.
۶. تعامل نهادی با دستگاه‌های اجرایی و اداره کل صنعت، معدن و تجارت استان
همچنین بر ضرورت تقویت تعامل و هماهنگی میان پارک علم و فناوری، مدیران اداره کل صنعت، معدن و تجارت استان و سایر دستگاه‌های اقتصادی تأکید شد.
این تعامل می‌تواند زمینه شناسایی موانع تولید و تجاری‌سازی، تسهیل دسترسی شرکت‌های فناور به ظرفیت‌های صنعتی، استفاده از فرصت‌های سرمایه‌گذاری و ایجاد مسیرهای عملیاتی برای ورود فناوری به صنایع استان را فراهم کند.
جمع‌بندی: ضرورت حرکت به سوی پارک‌های توسعه‌گرا و ارزش‌آفرین
جمع‌بندی مباحث این نشست بر این نکته استوار بود که نقش پارک‌های علم و فناوری نباید صرفاً به پذیرش شرکت‌ها، واگذاری فضا و ارائه تسهیلات محدود شود؛ بلکهاین نهادها باید به بازیگران فعال توسعه اقتصادی، تسهیل‌گران سرمایه‌گذاری، پیونددهندگان صنعت و فناوری و معماران زیست‌بوم کارآفرینی تبدیل شوند.
در واقع، پارک اثربخش پارکی نیست که صرفاً تعداد بیشتری شرکت را در خود جای دهد؛ بلکه پارکی است که بتواند زمینه رشد، رقابت‌پذیری، خلق ارزش اقتصادی و ورود شرکت‌های فناور به بازارهای واقعی را فراهم کند.
این نشست فرصتی برای طرح دیدگاه‌های راهبردی و بررسی رویکردهای نوین توسعه کسب‌وکارهای فناورانه در آذربایجان شرقی بود؛ رویکردهایی که می‌توانند مبنایی برای ارتقای اثربخشی سیاست‌های حمایتی و تقویت جایگاه فناوری در اقتصاد استان قرار گیرند.
